شركت ملی نفت علاقه ندارد كسي از اطلاعات ضریب برداشت از مخازن مطلع شود
توان علمي افزایش ضریب برداشت از مخازن نفتی در کشور وجود دارد .
دكتر ايرج گودرزنيا ـ مسوول بخش مهندسي نفت دانشگاه صنعتي شريف در باره ازدياد برداشت از مخازن که با تزريق آب، گاز و يا تناوب آب و گاز انجام ميشود گفت : در تمام روشها، پژوهش انجام ميشود و برحسب پشتيباني شركت نفت علاقه منديم در تمام پروژههاي كارشناسي ارشد و دكترا روي پروژههاي موردنياز صنعت نفت كشور كار كنيم.
وی درباره چگونگي تحقق برنامه دولت براي افزايش ضريب برداشت از مخازن نفتي تا مرز 30 درصد تا پايان برنامه چهارم توسعه ، تاكيد كرد: ما توان علمي اين كار را داريم و راه تحقق افزايش ضريب برداشت از مخازن و استفاده از دانش فني موجود اين است كه شركت نفت، پروژهها را تعريف كند و در اختيار دانشجويان قرار دهد و پس از اتمام تحقيقات علمي، آنها را به اجرا درآورد.
دکتر گودرزنیا با بيان اين كه ضريب برداشت از هر مخزن نفتي عدد مخصوصي است و به نوع آن مخزن بستگي دارد، اظهار كرد: مخازن نفتي در كشورهاي مختلف با يكديگر تفاوت دارند و چون بيشتر مخازن نفتي ايران با شكست همراه هستند، بنابراين پژوهش براي برداشت از مخازن نفتي ايران که منحصر به فردند بايد توسط متخصصان ايراني انجام شود.
او با بيان اين كه لابهلاي خلل و فرج بافت يك مخزن نفت وجود دارد، افزود: گاهي لايههاي مختلف كف دريا كه بر اثر فشار ايجاد شدهاند، در اثر حركات زمين، زلزله يا آتشفشان ميشكنند كه در اين صورت مخزن از لايههاي گسسته تشكيل ميشود و برداشت بهينه از مخزن شكست دار، متفاوت است.
مسوول بخش مهندسي نفت دانشگاه صنعتي شريف در مورد ميزان برداشت اوليه از مخازن نفتي توضيح داد: اگر مخزن از مواد سنگين تشكيل شده باشد و به طور علمي برداشت انجام نشود، ممكن است تا 90 درصد از ذخيره نفتي در آن باقي بماند؛ در حالي كه اگر نفت سبكتر باشد و از روش ازدياد برداشت مناسب استفاده شود، مقدار برداشت بيشتر خواهد بود.
به گفته او با برداشت بي رويه و بدون توجه به ملاحظات فني و علمي نفت، پيوستگي آن در خلل و فرج مخزن از بين ميرود و نفت در بخشهايي كه گسست ايجاد شده باقي مانده و ميزان برداشت را كاهش ميدهد؛ بنابراين برداشت بهينه از مخازن نفتي فقط در نتيجه پژوهش به دست ميآيد.
گودرزنيا که با خبرگزاری ایسنا گفتگو می کرد خاطرنشان ساخت : در زمانهاي ابتداي برداشت از چاههاي نفتي، خارجيها به فكر ما نبودند و چندان به موضوعات علمي و فني توجه نميكردند؛ به طوري كه گاهي گاز خارج شده از چاه را آتش ميزدند و فقط از نفت آن استفاده ميكردند؛ در صورتي كه لازم است روشهايي پيدا كنيم كه از گاز نيز استفاده كنيم و حداقل اگر سوزاندن آن اجباري است، از انرژي حرارتي آن بهرهبرداري كنيم.
وي با اشاره به اين كه در چاههاي ايران، نفت بالا ميآيد و فوران ميكند، يادآوري كرد: در همه كشورها تا زماني كه نفت با فشار خودش بالا ميآيد به طور طبيعي آن را برداشت ميكنند و پس از آن روشهاي ثانويه و ثالثيه را به كار ميبرند.
وي افزود: ازدياد برداشت با تزريق آب (معمولا آب دريا)، گاز و يا تناوب آب و گاز انجام ميشود. براي نمونه اگر گرانروي مخزني بالا باشد، با تزريق بخار آب با درجه حرارت بالا به مخزن، گرانروي نفت را كاهش داده و برداشت آن را راحتتر ميكنند.
اين استاد دانشگاه در مورد نوع بافت مخزن و تاثير آن در نوع ماده تزريقي در برداشت ثانويه تشريح كرد: بعضي بافتهاي سنگين آب دوست و برخي نفت دوست هستند كه هر دو نوع مخزن در ايران وجود دارد و در نتيجه كار پژوهشي مشخص ميكند كه هر مخزن چه نوع بافتي دارد و بهتر است چه سيالي به آن تزريق شود؛ ولي از آنجا كه منطقه ما زلزلهخيز است، بافت كربنات گسسته بيشتر ديده ميشود.
او در ادامه گفت: لازم است سيال آب يا گاز در موقعيت موردنياز خود به كار رود؛ به طوري كه اگر مخزني نياز به تزريق گاز دارد؛ ولي گاز كافي در اختيار نيست، بهتر است اصلا از مخزن برداشت نكنيم تا شرايط مناسب مهيا شود و راندمان برداشت بالايي داشته باشيم.
وي افزود: اخيرا خبرهايي از وزارت نفت رسيده كه براساس آن كارهاي پژوهشي اين وزارتخانه به پژوهشگاه و دانشگاه صنعت نفت داده ميشود و در صورتي كه آنها نتوانند طرح را انجام دهند، به ساير دانشگاهها مراجعه ميشود كه اين مانع بزرگي در استفاده از پتانسيل فكري موجود در كشور و تحقق اهداف اين حوزه است.
وي، درباره طرح برداشت صيانتي از مخازن و اجراي آن در شرايط كنوني تصريح كرد: شركت نفت از نظر اطلاعاتي بسته است و ما آگاه نيستيم كه آيا از مخازن به نحو بهينه استفاده ميشود يا خير و يا اين كه برداشت چقدر و چگونه بوده است. ظاهرا شركت نفت علاقه ندارد كسي اين اطلاعات را بداند؛ در صورتي كه هدف ما از دانستن نقد آنها نيست، بلكه لازم است بدانيم تا كارهاي پژوهشي بيشتري در اين راستا انجام دهيم.